Cardiovasculaire aandoeningen (CVD) blijven een van de grootste gezondheidsproblemen in België. Elk jaar zijn ze verantwoordelijk voor bijna een kwart van alle overlijdens1. Ondanks vooruitgang in preventie en behandeling blijft de impact op mensen, gezinnen en de samenleving groot. Experts waarschuwen bovendien dat het aantal mensen met ernstige hart- en vaatziekten verder zal stijgen als we niet gerichter ingrijpen2.
De meest gekende risicofactoren voor hart- en vaatziekten zijn hoge cholesterol, hoge bloeddruk, diabetes, roken en overgewicht. Maar ook erfelijke factoren spelen een belangrijke rol, zoals lipoproteïne(a), kortweg Lp(a): een erfelijk risico dat nog vaak onderbelicht blijft3,4.
Lp(a): een genetische risicofactor die 1 op 5 personen treft4,8
Lp(a) is een vorm van cholesterol die voor ongeveer 90% genetisch bepaald is5. Dat betekent dat iemand een verhoogde Lp(a)-waarde kan hebben, los van levensstijl of voeding5.
Ongeveer 20% van de bevolking heeft verhoogde Lp(a)-waarden zonder dit te weten4,8. Deze groep loopt tot 2,7 keer meer risico op het ontwikkelen van ernstige hart- en vaatziekten, zoals een hartinfarct, beroerte of aortaklepstenose4,6.
De Europese Vereniging voor Cardiologie erkent Lp(a) als onafhankelijke risicofactor voor cardiovasculaire aandoeningen3,7. Toch wordt Lp(a) in België nog niet systematisch gemeten en is de test niet terugbetaald.
Internationale studies tonen aan dat het vroeg opsporen van verhoogde Lp(a)-waarden kan helpen om risico’s beter in te schatten en gerichter in te grijpen8,9.
Van bewustwording naar actie
Belgische experts die hebben bijgedragen aan een nieuw whitepaper zijn het duidelijk eens: Lp(a) is een belangrijke erfelijke risicofactor voor hart- en vaatziekten, maar krijgt vandaag nog te weinig aandacht. Nochtans kan tijdige opsporing helpen om ernstige hartproblemen te voorkomen9,10.
Dat vraagt actie van iedereen:
- Zorgverleners door Lp(a) systematisch te testen bij mensen met een verhoogd of familiaal risico.
- Beleidsmakers en zorgorganisaties door Lp(a) een vaste plaats te geven in preventie.
- Patiënten door erfelijke risico’s bespreekbaar te maken.
Door de vergrijzing en toenemende druk op de gezondheidszorg is stilzitten geen optie. Europa zet met het ‘Safe Hearts Plan’ stappen naar de geïntegreerde aanpak van cardiovasculaire gezondheid7. België kan daar met het Cardiovasculair Plan als voortrekker ook aan bijdragen.
De whitepaper roept op tot vijf concrete acties10:
- Erken Lp(a) als genetische risicofactor
- Zet Lp(a) in voor gerichtere preventie van hart- en vaatziekten
- Maak Lp(a)-testing breed toegankelijk
- Gebruik e‑health voor betere opvolging
- Investeer in nationale bewustmaking
Samen hartgezondheid verbeteren
Het is tijd om Lp(a) zichtbaar te maken. Door burgers, zorgverleners en beleidsmakers te informeren en te activeren, kunnen we levens redden en gezinnen beschermen tegen de ingrijpende gevolgen van hart- en vaatziekten4,9,11.
Experts die hebben bijgedragen aan de whitepaper delen hun inzichten, spreken hun overtuiging uit en roepen op tot actie. Samen kunnen we Lp(a) als aan te pakken risicofactor de aandacht geven die het verdient binnen cardiovasculaire preventie.
